Bezkresy

Ten koncert to wyprawa w głąb przyrody widzianej oczami kompozytorów. Od fal szkockich Hebrydów przez głęboki litewski las po ziemię przesiąkniętą historią i folklorem – w tej muzyce natura nie jest sielanką. To główne źródło emocji.

W 1829 roku Mendelssohn odwiedza szkocką wyspę Staffa i słynną jaskinię Fingala – skalny tunel, w którym morze brzmi jak organy. Wrażenie jest tak silne, że kompozytor od razu szkicuje temat uwertury na pocztówce do siostry. Ale Hebrydy to nie pejzaż dźwiękowy w stylu „pocztówki z wakacji”. Mendelssohn przekłada na muzykę rytm fal, echo wody, przestrzeń. Robi to w klasycznej formie sonatowej – jakby morze miało swoją logikę i dramaturgię.

Drugi punkt programu to jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł romantycznego repertuaru skrzypcowego. Choć nie dotyczy przyrody wprost, jego środkowa część – Andante – bywa interpretowana jako nocny pejzaż, spokojny, niemal bezczasowy. Tematy przechodzą bez ostrych cięć, kadencja staje się częścią toku opowieści, a solista prowadzi całość jak opowieść szeptana do ucha.

Koncert skrzypcowy e-moll Mendelssohna w interpretacji Augustina Hadelicha (skrzypce) oraz hr-Sinfonieorchester pod batutą Sebastiana Weigle'a:

Čiurlionis był wyjątkowy: kompozytor, malarz, wizjoner. W utworze Miške nie ma tematów, które można zanucić. Zamiast tego są warstwy dźwięku, faktury, przestrzeń. Las u Čiurlionisa nie jest miejscem akcji – to stan umysłu. Niektórzy porównują ten poemat symfoniczny do Debussy’ego, inni widzą w nim zapowiedź ambientu. A może to po prostu: litewska przyroda przefiltrowana przez głęboko symboliczne spojrzenie artysty, który nie rozdzielał sztuki od natury.

Karłowicz – wielbiciel gór, samotnych wędrówek i filozofii Schopenhauera – w Rapsodii litewskiej wraca do krajobrazu rodzinnych Kresów. To muzyka ziemi: z niskimi rejestrami, pieśniową narracją, chwilami zadumy i błyskami euforii. Dzieło powstało w 1906 roku, gdy Karłowicz miał już dość symfonicznego patosu i szukał form bardziej osobistych, mniej oczywistych.

Solistą wieczoru będzie Jarosław Nadrzycki – skrzypek o międzynarodowej renomie, laureat konkursów im. Chaczaturiana (Erywań), Enescu (Bukareszt), Heifetza (Wilno), Rostala (Berlin), Valsesia Musica (Włochy) i wielu innych.

Miške Čiurlionisa w wykonaniu Schweizer Jugend-Sinfonie-Orchester SJSO pod batutą Modestasa Pitrėnasa: